Update: 03.02.2013

Wieża na Wieżycy
Wieża Bismarcka w Sobótce

Planowanie budowy

Komitet Bismarcka Uniwersytetu Wrocławskiego pod przewodnictwem następcy tronu, księcia Saksonii-Meiningen Bernarda III. (1851 – 1928) i naczelnego prezydenta prowincji śląskiej, księcia Hermana von Haltzfeldta (1848 – 1933) zaplanował w1899 roku budowę Kolumny Bismarcka dla Wrocławia.

Po sprawdzeniu warunków budowlanych w maju 1901, postanowiono wybudować kolumnę na Ślęży (najwyższym szczycie Masywu Ślęży). Na tę górę pielgrzymowali rokrocznie studenci wrocławscy od czasu wojen wyzwoleńczych dla upamiętnienia pierwszego dnia zrywu przeciwko obcemu panowaniu.

Komitet wystosował odezwę celem wsparcia zbiórki na rzecz budowy Kolumny Bismarcka wg projektu „Zmierzch Bogów” architekta Wilhelma Kreisa. Apel został przyjęty i poparty przez Towarzystwo Ślężańskie. Utworzono komitet roboczy do kontynuowania planowania.

02.07.1903 odbył się letni festyn na rzecz Kolumny Bismarcka. Osiągnięty dochód w wysokości 5.000 marek zwiększył fundusz budowy do sumy 12.000 marek.

02.07.1904 ponownie urządzono festyn, jednak fundusz budowy zwiększył się nieznacznie. W celu dalszego finansowania wieży komitet miał nadzieję na semestralne składki studenckie i datki mieszkańców.

Koszty budowy oszacowano na 15.000 marek. Inspektor budowlany Köhler ze Szczecina i architekt Mertens z Wrocławia zaprezentowali w oszklonym dziedzińcu wewnętrznym Muzeum Rzemiosła Artystycznego we Wrocławiu alternatywny projekt do projektu Kreisa, ten nie cieszył się uznaniem.

Z końcem 1904 roku fundusz budowlany wzrósł do kwoty 16.000 marek, w związku z tym zapowiedziano, że uroczystość położenia kamienia węgielnego odbędzie się 01.04.1905.

Wieżę ostatecznie postanowiono wybudować na (niższej) Wieżycy w Masywie Ślęży.

W czerwcu 1905 koszty budowy oszacowano na łączną sumę 20.000 marek, dlatego w dniu 22.06.1905 utworzono kolejny komitet dla większego przyśpieszenia budowy.

Ze względu na trudności związane z transportem materiałów budowlanych i doprowadzeniem wody (ze źródła Jakuba) koszty budowy podrożały.

Wrocławskie Towarzystwo Ślężańskie oraz Towarzystwo Ślężańskie z Sobótki przekazały na budowę wieży 1000 marek. Pod koniec roku 1905 udało się zebrać potrzebną sumę pieniędzy, aby wiosną 1906 móc rozpocząć budowę.

Prace wstępne rozpoczęły się już na początku 1906 roku. Zrobiono 300-metrowy odcinek drogi dojazdowej i przygotowano kamień granitowy. W tym czasie stan konta funduszu budowy wzrósł do 18.000 marek.

Aż 37 korporacji studenckich brało udział w urzeczywistnieniu budowy wieży.


Prace budowlane

W niedzielę, 13.05.1906 o godz. 13.00 w obecności 600 studentów i rektora Uniwersytetu Wrocławskiego położono kamień węgielny. Prace budowlane mogły zostać zakończone pod koniec 1906 roku.

Do budowy wieży, o kwadratowym rzucie poziomym, użyto granitu wydobytego z wykopaliska położonego w połowie wysokości stożka Ślęży. Budowniczym został mistrz murarski Josef Sandmann z Proszkowic koło Mietkowa.


Opis wieży (z okresu inauguracji otwarcia)

Bazą potężnej 15 - metrowej kolumny ogniowej z funkcją wieży widokowej jest kwadratowy, jednostopniowy podest.

Od południowej strony budowli znajduje się wejście, do którego prowadzą zwężające się ku górze 11-stopniowe schody. Stopień spocznika w obrębie kolumn trzonu wieży jest zaokrąglony.

Cztery krawędzie trzonu wieży są typowe dla projektu „Zmierzch Bogów” i składają się z trzyćwierciowych kolumn połączonych architrawem z trójstopniową nadbudową.

Powyżej platformy zainstalowano po środku okrągłą misę ogniową.

Na wieży nie przymocowano żadnej wskazówki na Bismarcka.

Metalowymi krętymi schodami we wnętrzu wieży wchodziło się na platformę widokową.


Historia wieży

Podczas uroczystości otwarcia wieży w dniu 21.06.1907 student filozofii Rollfs (Akademicki Związek Gimnastyczny „Suevia” z Wrocławia) dokonał uroczystego przekazania wieży burmistrzowi Sobótki panu Krausowi. Po wręczeniu kluczy przemowę wygłosił rektor uniwersytetu dr Max Lukas Sdralek (1855-1913).

W inauguracji otwarcia wieży udział wziął architekt Wilhelm Kreis.

W dniu uroczystości otwarcia o godz. 20.30 po raz pierwszy dokonano rozpalenia ognia. Po wygaszeniu ognia na kolumnie wieżę oświetliły ognie bengalskie.

Na uroczystość otwarcia składało się wiele imprez towarzyszących, zorganizowanych pomiędzy 20. czerwca  a 22.czerwca 1907.

Studenci mieli nadzieję na uzyskanie dalszych dochodów dzięki organizacji imprez, ponieważ koszty budowy przewyższyły kosztorys wstępny. Całkowite koszty budowy oscylowały w granicach 30.000 marek.

W dniu przesilenia letniego 1908 przy kolumnie zebrali się przedstawiciele wrocławskich korporacji studenckich dla krótkiego uczczenia Ottona von Bismarcka. W dniu tym, w godzinach wieczornych na wieży rozpalono ogień.

Metalowe schody wewnętrzne zostały odnowione (przypuszczalnie po 1945 roku). Na platformę widokową prowadzi 60 stopni (13 stopni po stronie zachodniej, 15 stopni po stronie północnej, 15 stopni po stronie wschodniej, 4 stopnie z długim spocznikiem po stronie południowej i 13 stopni po stronie zachodniej). Wyjście na platformę widokową o wymiarach 5,50m x 5,50m znajduje się po stronie północnej.

W 1992 roku brakowało już misy ogniowej.

Wieża otwarta jest w określone dni przez Towarzystwo Ślężańskie. We wnętrzu znajduje się wystawa historycznych widokówek wieży.


Dni otwarcia:

Soboty i niedziele w godz. 10.00 – 16.00 (tylko w miesiącach letnich).


Linki

Google Maps

Google Earth

Galeria zdjęć - Wieża Bismarcka na Wieżycy

360°


Zdjęcia

- Marek Mosoń , Wrocław (listopad 2003 oraz czerwic 2006)
- Markus Bellebaum , Iserlohn (czerwiec 2006)
- Jörg Bielefeld , Remscheid (sierpień 2002)


Źródła

- Seele, Sieglinde: Lexikon der Bismarck-Denkmäler, wyd. Petersberg, 2005, str. 420-421
- Seele, Sieglinde, Mannheim (archiwum prywatne Seele): BISMARCK-SÄULE auf dem Zobten/Schlesien
- von Bismarck, Valentin: Bismarck-Feuersäulen u. Türme (niepublikowany manuskrypt); nr 136 "Bismarck-Feuersäule auf dem Zopten (Kreis Schweidnitz)", 1900 - 1915, 1937 (Archiwum Burszostwa Alemannia, Bonn)
- Czasopisma Bismarck-Bund: 1. rocznik,1903 (nr 5, str. 9), 2. rocznik 1904 (nr 9, str. 3; nr 11/12, str. 10), 3. rocznik, 1905 (nr 2, str. 5/6; nr 11, str. 10/11), 4. rocznik, 1906 (nr 1, str. 13; nr 4, str. 60, nr 7/8, str. 111), 5. rocznik, 1907 (nr 2, str. 31; nr 7/8, str. 101)


Tłumaczenie na język polski - Marek Mosoń, Wrocław