Update: 07.04.2013

Wieża radiowa w prywatnej własności
Wieża Bismarcka w Świebodzinie

Planowanie budowy

Przewodniczący Związku Marchii Wschodniej w Świebodzinie, dr Woge, zainicjował budowę wieży Bismarcka jesienią 1904, w ramach posiedzenia z przedstawicielami wszystkich związków. Tematem tym zajmowano się już wcześniej, w czerwcu 1904, podczas obrad związku.

Wynikiem obrad było powołanie komitetu budowy wieży, którego przewodniczącym został rajca A. Sckerl.

W roku 1905 (w pierwszym kwartale) wybrano winnicę nr 1 na Wzgórzach Żółkowskich na plac budowy. Właściciel terenu Klaembt podarował miastu na ten cel parcelę wielkości 700 m², która została zaaprobowana przez radę miasta.

Budowę wieży sfinansowano z fundacji (11.000 – 13.000 marek). Powiat przyznał na ten cel 1.000 marek, a miasto 500 marek. Związek robotniczy podarował 25 marek.

Burmistrz Schermann zaprojektował czworokątną wieżę, jednakże ze względów ekonomicznych zmienił projekt na wieżę okrągłą.


Prace budowlane i uroczyste otwarcie wieży

Kierownictwo budowy przejął A. Sckerl, natomiast wykonawstwo powierzono mistrzowi murarskiemu Maxowi Fechnerowi. Zewnętrzną część murów pokryto głazami granitowymi, natomiast wnętrze wieży zabudowano cegłami.

Kamień węgielny pod budowę położono w 90. urodziny Bismarcka (01.04.1905). Początek prac budowlanych opóźnił się z niewiadomych przyczyn, dlatego uroczyste otwarcie wieży nastąpiło dopiero 3 lata później, w niedzielę, 20.09.1908. Całkowity koszt budowy wyniósł 11.000 marek.

W uroczystości otwarcia wieży udział wzięły wszystkie zrzeszenia miasta, szkoły, jak również korporacje i urzędy. Uroczyste przemówienia wygłosili proboszcz Weist i dyrektor dr Hübner. Po oficjalnych uroczystościach odbył się komers. Wieczorem na górnej platformie Wieży Bismarcka po raz pierwszy rozpalono stos drewna.


Opis wieży (z okresu inauguracji otwarcia)

22 metrowa wieża widokowa z możliwością rozpalenia ognia zbudowana została na podstawie o kwadratowym rzucie poziomym o wymiarach 7,20 m x 7,20 m.

Parterowa konstrukcja cokołu ma wysokość 3,25 m. Dwuskrzydłowe wejście po stronie południowej posiada wymiary: szer. 1,75 m, wys. 2,50 m. Do wejścia prowadzą dwa lub jeden schodek o szer. 0,30 m. Drzwi wejściowe ukoronowane zostały pięciokątną ścianą szczytową (szer. 3,50 m, maks. wys. 1,30 m [od podłoża do wierzchołka drzwi] z dwoma pionowymi, równoległymi bokami.

Powyżej wierzchołka ściany szczytowej przymocowano brązową płytę z płaskorzeźbą Bismarcka, odlaną w odlewni Gladenbecka w Berlinie, ufundowaną przez dr Woge.

Z cokołu wznosi się ku górze okrągły, zwężający się nieznacznie trzon wieży.

Po stronie wejściowej trzon wieży posiada trzy rzędy podwójnych, wąskich szczelin okiennych, umiejscowionych tuż obok siebie.

Wąska okrągła głowica wieży ozdobiona jest u swej podstawy wystającym fryzem z blankiem.

Sama platforma widokowa posiada krużganek o szerokości 1,20 m z balustradą o wymiarach 1,00 m x 1,00 m. Na środku platformy wznosi się 5 metrowa kolumnowa nadbudówka, na której przymocowano wolnostojący znicz z żelaza kutego (z pokrywą cynkową i odgromnikiem) i żelazny pierścień o szer. 0,20 m. Wysokość wieży wynosi 22 m.

Na platformę widokową prowadzą wewnętrzne schody (72 stopnie).

We wnętrzu wieży zawieszono portret księcia oraz granitową tablicę z dedykacją.


Historia wieży

Dnia 01.04.1915 (w 100 rocznica urodzin Bismarcka) rozpalono na wieży ogień. Medalion Bismarcka ozdobiono dużym wieńcem laurowym.

Kilka lat po II wojnie światowej w wieży zainstalowano punkt obserwacyjny wojsk lotniczych. Zdemontowano znicz i część nadbudówki. Zdjęto też płaskorzeźbę Bismarcka. Po kilku latach zlikwidowano wojskowy punkt obserwacyjny. Nie przywrócono jednak wieży jej pierwotnego wyglądu.

Przez kolejne lata wieża niszczała, korozja przeżerała elementy stalowe. Na początku lat 90-tych wieża przeszła w ręce prywatne.

W 1992 roku pierwotna nadbudówka została skrócona i zmieniona. Brakowało poręczy schodów wewnętrznych.

W 1999 roku nastąpiła kolejna zmiana właściciela.

Zabezpieczono górę wieży przed wilgocią i korozją. Pierwotna balustrada została usunięta i zastąpiona płotem siatkowym.

Na wieży zainstalowano instalacje antenowe. Obie dolne szczeliny okienne zostały zamknięte. Teren wokół wieży został ogrodzony.

Lokalizacja wieży  - osiedle Widok w Świebodzinie.

Właściciel wieży poszukuje sponsorów, którzy chcieliby pomóc w jej renowacji.


Linki

Google Maps

Google Earth


Źródła

Seele, Sieglinde: Lexikon der Bismarck-Denkmäler, wyd. Imhof Petersberg, 2005, str. 361
Seele, Sieglinde, Mannheim (archiwum Seele): BISMARCK-TURM von SCHWIEBUS/Brandenburg
von Bismarck, Valentin: Bismarck-Feuersäulen u. Türme (nieopublikowany manuskrypt); nr 45 "Bismarck-Feuersäule bei Schwiebus.", 1900 - 1915, 1937, (Archiwum Burszostwa Alemannia, Bonn)
-Czasopismo Związku Bismarcka; 3. rocznik, 1905 (nr 2, str. 6, nr 5, str. 6, nr 8, str. 9, nr 11, str. 11), 4. rocznik, 1906 (nr 1, str. 14), 7. rocznik, 1909, str. 84
- Bielefeld, Jörg: wymiary wieży (czerwiec 2011, bez gwarancji).


Autorzy zdjęć

- Jörg Bielefeld , Remscheid (sierpień 2002, czerwiec 2011)
- Marek Mosoń , Wrocław (czerwiec 2011)


Tłumaczenie na język polski Marek Mosoń , Wrocław