Update: 07.04.2013

Wieża Bismarcka z kotłem ogniowym
Wieża Bismarcka w Świdwinie.

Wieża Bismarcka w Świdwinie jest jedną z czterech (dawniej pięciu) zachowanych Wież Bismarcka na Pomorzu.


Planowanie budowy

Inicjatorem budowy tej Wieży Bismarcka na wzgórzu (105 m n.p.m.), na skraju Parku Miejskiego w Świdwinie, był miejscowy Związek Upiększania.

Powołano Komitet Budowy Wieży Bismarcka pod przewodnictwem landrata hrabiego Nikolausa von Baudissina (1838-1917).

Rada powiatu wiosną 1910 jednogłośnie zatwierdziła kwotę 300 marek na planowaną Wieżę Bismarcka.


Prace budowlane i inauguracja obiektu

Uroczyste położenie kamienia węgielnego odbyło się 01.04.1911. Wieżę z granitu (mur z kamienia łamanego) i cegły (wiązanie krzyżowe) wybudował mistrz murarski i architekt Franz Brewing ze Świdwina. Ślepe pułapy jak również gotowe elementy krętych schodów i balkonów wykonane zostały z betonu.

Uroczyste poświęcenie wieży odbyło się 17.09.1911 przy dużym udziale wszystkich związków i cechów Świdwina. Już wieczorem dnia poprzedniego odbył się komers Bismarcka, w którym udział wzięła ludność wiejska.


Opis budowli (z okresu uroczystego otwarcia)

22 metrowa wieża widokowa z możliwością wzniecania ognia z każdej ze stron wygląda jednakowo.

Cokół wieży

Budowla posiada kwadratową podwalinę o wymiarach 6,62 m x 6,62 m.

Wysokość podwaliny zmienia się od 0,08 m (narożnik południowo zachodni) do 0,52 m (narożnik północno zachodni) ze względu na lekki spad zbocza.

Kwadratowy cokół wieży ma wysokość 3,30 m. Na wszystkich czterech ścianach usytuowano centralnie wejścia (1,40 m x 2,38 m).

Na parterze, po lewej stronie południowego wejścia, wyryto na granitowym kamieniu następujący napis:

Entworfen und ausgeführt/

von/

F. Brewing/

Schivelbein 1911

(Zaprojektowana i wykonana/

przez/

F. Brewinga /

­Świdwin 1911)

Trzon wieży

Właściwy, lekko cofnięty trzon wieży, wznosi się ponad cokołem, zwężając się ku górze. Szerokość trzonu wieży u podstawy cokołu wynosi 6,02 m x 6,02 m.

Krawędzie trzonu wieży wykonane są z czerwonej cegły, reszta trzonu oraz podbudowa z granitu.

Środkowa część trzonu na wysokości 3,40 m przerwana jest przez wysoki otwór, zakończony półkolistym łukiem pełnym z czerwonej cegły. Dolna część otworu zabezpieczona jest balustradą.

Powyżej półkolistego otworu znajduje się centralnie usytuowany otwór okienny o wymiarach ok. 1,80 m x 2,00 m, wyposażony w dwie podpory. Tuż powyżej otworu okiennego znajduje się wystający balkon. Balustrady wszystkich czterech balkonów są podobne do balustrady dolnego półkolistego otworu.

Wewnętrznymi krętymi (prawoskrętnymi) schodami z betonowych prefabrykatów można było wejść na każdy z 4 balkonów. Innymi schodami można wejść na poddasze.

Głowica wieży

Wieża posiada nadbudówkę podobną do czterospadowego dachu z małym półkolistym oknem z każdej strony. Na dachu wieży zainstalowano, na kwadratowym systemie wentylacyjnym, metalowy stelaż w formie kosza, do którego wpuszczono kocioł ogniowy.

Za opał służyło drewno i smoła.


Historia wieży

Budowla była używana do lat 20-ych XX wieku jako wieża widokowa.

W latach 30-ych wejście na wieżę było zakazane z powodu rzekomej groźby zawalenia. Również w latach 30-ych dotychczasowy żelazny kocioł ogniowy został wymieniony na miedziany kocioł.

W roku 1992 podjęto kroki w celu wyremontowania wieży. Na wieży brakowało kotła ogniowego. Zachował się skorodowany metalowy stelaż kotła. Wszystkie cztery wejścia na parterze były zamurowane.

W sierpniu 2003 schody na balkony widokowe były jeszcze dostępne, stalowa balustrada tylko w górnej części. Krótkie schody na poddasze odłamane, zachowała się jedynie środkowa rura stalowa z kilkoma stopniami. Prześwit między biegami schodów na poddasze zabity deskami. Pokrycie dachowe częściowo zawalone, w złym stanie. Balustrady betonowe balkonów i okien leżały w częściach przed wieżą. Mury zewnętrzne stosunkowo dobrze zachowane. Stalowe nadproża drzwi i okien mocno skorodowane.

Pomiędzy sierpniem 2003 a majem 2007 dolne otwory półkoliste zostały zamurowane do wysokości ok. 2,50 m.

We wrześniu 2010 wystosowano do władz miasta Świdwina internetową petycję w sprawie wykonania remontu wieży (bezpośredni Link).


Linki

Google Maps

Google Earth


Źródła

Seele, Sieglinde: Lexikon der Bismarck-Denkmäler, wyd. Imhof Petersberg, 2005, str. 348
Seele, Sieglinde, Mannheim (archiwum Seele): BISMARCK-TURM von SCHIVELBEIN /Pommern
von Bismarck, Valentin: Bismarck-Feuersäulen u. Türme (nieopublikowany manuskrypt); nr 178 "Bismarck-Feuersäule bei Schivelbein.", 1900 - 1915, 1937, (Archiwum Burszostwa Alemannia, Bonn)
Czasopismo Związku Bismarcka; 8. rocznik, 1910 (Nr 5, str. 80), 9. rocznik, 1911 (Nr 10, str. 183/184)
Bielefeld, Jörg: wymiary wieży (czerwiec 2011, bez gwarancji).


Autorzy zdjęć

- Heiko Folkerts, Monachium (sierpień 2003)
- Krzysztof Kierek (maj 2007)
- Marek Mosoń , Wrocław (czerwiec 2011)
- Jörg Bielefeld , Remscheid (czerwiec 2011)


Tłumaczenie na język polski Marek Mosoń , Wrocław