Update: 12.02.2013

Prywatna Kolumna Bismarcka
Wieża Bismarcka w Mełnie

Planowanie budowy

Deputowany do Reichstagu Hugo von Bieler (1843-1912) z majoratu w Mełnie zaplanował i sfinansował tę Wieżę Bismarcka z własnych środków.

Na miejsce budowy wieży wybrano „Młyńską Górę” („Górę Bismarcka”), na której stał wcześniej wiatrak.

Wykonanie projektu wieży zlecił okręgowemu architektowi prowincji pruskiej, Fritzowi Tiburtiusowi z Gdańska.


Prace budowlane

Wykonawcą budowlanym został mistrz murarski Wilke z Radzynia Chełmińskiego.

Do budowy cokołu i nadbudówki użyto kamieni polnych, oraz do części środkowej ciemnoczerwonych cegieł palonych. Cegły wypalono w cegielni Meissner & Wüst w Grudziądzu.


Opis wieży

Ośmiometrowa kolumna ogniowa bez platformy widokowej miała podstawę kwadratu.

Cokół wieży z każdej strony przerywały murowane łuki. Powyżej cokołu znajdował się trzon wieży (część środkowa), który zwężał się aż do głowicy wieży.

Górne zakończenie trzonu wieży wystawało, nadbudowa była dwustopniowa, zwieńczoną kwadratową wanną ogniową (0,75 m x 0,75 m, głębokość 0,50 m) z kamieni polnych. Wanna ogniowa posiadała instalację z rusztem, na którym układano drewno. Do rozpalenia ognia trzeba było zastosować kosz ogniowy, który wystawał metr nad wieżę. Drewno nasączano naftą.

Na części środkowej trzonu kolumny umieszczono herb Bismarcka z datą „1901” wyrzeźbiony w piaskowcu przez mistrza kamieniarstwa Sally Graupe z Grudziądza.


Historia wieży

W uroczystości otwarcia wieży, która odbyła się 30.07.1901 (wg innego źródła 18.07.1901), udział wziął starosta (landrat) powiatu grudziądzkiego oraz starostowie okolicznych powiatów, okręgowy architekt, Fritz Tiburtius wraz z zaproszonymi gośćmi.

Odnośnie zburzenia wieży istnieją dwie hipotezy:

1.    Wieżę zburzono w 1947.

2.    Wieżę rozebrano w latach 1955 – 1960. Ponoć miał się do tego przyczynić jakiś partyjny dygnitarz, który zauważył wieżę z okna pociągu i spowodował usunięcie pruskiego symbolu.

Wieża stała tuż przy południowym murze cmentarza, założonego w 1939. W maju 2005 po wieży pozostało jedynie kilka kamieni rozrzuconych po polu w pobliżu miejsca jej stania.


Linki (byłe miejsce stania)

Google Maps

Google Earth


Źródła

- Seele, Sieglinde: Lexikon der Bismarck-Denkmäler, wyd. Imhof-Petersberg, 2005, str. 268/269
Seele, Sieglinde; Mannheim (archiwum Seele): BISMARCK-TURM von MELNO (Westpreußen)
von Bismarck, Valentin: Bismarck-Feuersäulen u. Türme (niepublikowany manuskrypt); nr 47 "Bismarck-Feuersäule zu Melno – Kreis Graudenz", 1900 - 1915, 1937 (w archiwum Burschenschaft Alemannia, Bonn)
Ehrhardt, Max: Bismarck im Denkmal des In- und Auslandes, Thüringische Verlags-Anstalt Eisenach-Lipsk, 1903, Dodatek "Der Bismarck-Turm auf Majorat Melno“


Zdjęcia

- Jörg Bielefeld, Remscheid (zdjęcia historyczne)
- Piotr Wiśniewski, Polska (zdjęcia, maj 2005)


Foto ehemaliger Standort Bismarckturm Melno Mai 2005, Foto Piotr Wisniewski
Foto ehemaliger Standort Bismarckturm Melno Mai 2005, Foto Piotr Wisniewski