Update: 15.07.2013

Wieża z śląskiego granitu
Kolumna Bismarcka w Głogowie

Planowanie budowy

Budowę Wieży Bismarcka w Głogowie zainicjował w dniu 15.10.1901 proboszcz Weferling z Grębocic.

Gdy do tej inicjatywy przyłączyło się więcej osób, powołano komitet budowy pomnika pod przewodnictwem generała dyw. von Eichorna z Głogowa.

Z tego komitetu powstało później Stowarzyszenie Kolumny Bismarcka pod przewodnictwem dyrektora Heinricha Steffensa z Żarkowa. Zrzeszenie to zebrało potrzebne środki finansowe na budowę wieży w postaci darowizn.

Do realizacji, tak jak w przypadku innych miast, wybrano nagrodzony przez Związek Studentów pierwszym miejscem projekt architekta Wilhelma Kreisa „Zmierzch Bogów”.

Na miejsce budowy wybrano wzgórze koło Górkowa. Na szczycie stała stara waląca się drewniana wieża, którą zburzono w celu budowy masywnej Wieży Bismarcka.

Fortyfikacja Festung Glogau jako władza nadzorcza zezwoliła na budowę wieży w obrębie twierdzy. Właściciel gruntu bezpłatnie przekazał stowarzyszeniu plac budowy. Budowę wieży popierał w szczególności dyrektor fabryki Steffens z Żarkowa i baron von Hindersin z Dalkowa.

W roku 1904 ogłoszono przetarg na budowę wieży.

Podczas festynu na rzecz Kolumny Bismarcka zebrano 4.500 marek netto. W roku 1905 bractwo strzeleckie przekazało stowarzyszeniu 50 marek. W tym samym roku fundusz budowy wzrósł łącznie do 14.000 marek. Ponieważ całkowity koszt budowy szacowany był na ok. 24.000 marek, poproszono miasto i powiat o finansową zapomogę. Podczas zebrania rady miejskiej przyznano 5.000 marek z nadwyżki miejskiej kasy oszczędności.

Planowane wmurowanie kamienia węgielnego przesunięto z dnia 02.09.1905 na dzień 01.04.1906.

Do dnia 01.04.1906 fundusz budowlany wzrósł do 23.500 marek.

Całkowity koszt budowy wieży wyniósł 28.000 marek.


Prace budowlane

Wiosną 1906 rozpoczęły się prace przygotowawcze do budowy Kolumny Bismarcka. Kamień węgielny położono 01.04.1906, okolicznościowe przemówienie wygłosił prof. Muth. Wieczorem urządzono komers.

Projekt Wilhelma Kreisa został tylko nieznacznie zmieniony przez architekta P. Michaela z Głogowa.

Także architekt. P. Michael z Głogowa był budowniczym wieży.

Wieża wybudowana została z cegieł, które z zewnątrz oblicowano granitem strzegomskim (z strzegomskich kamieniołomów) i szarym granitem śląskim.


Opis wieży

Wysokość kolumny ogniowej z platformą widokową wynosiła 15 m.

Za jej podstawę posłużył kwadratowy podest o wymiarach 9 m x 9 m.

Na kwadratowym cokole (ok. 6 m x 6 m) wznosił się właściwy trzon wieży. Cztery krawędzie trzonu składały się z typowych dla projektu „Zmierzch Bogów” trzy czwarte kolumn, połączonych architrawem, nad którym znajdowała się czterostopniowa nadbudowa.

Tuż nad wejściem do wieży przymocowano medalion Bismarcka, wykonany przez firmę Gladenbeck & Sohn z Berlina – Friedrichshagen.

Masywne schody wewnętrzne prowadziły 2,5 m poniżej platformy widokowej. Dalej, na szczyt wieży, gdzie znajdowała się platforma widokowa i miedziana misa ogniowa (koszt: 600 Marek) dotrzeć było można krętymi schodami z żelaza. Płomień otrzymywano rozpalając szczapy drewna nasączone naftą.


Historia wieży

Uroczystego otwarcia Wieży Bismarcka dokonano 23.09.1906.

Stowarzyszenie Kolumny Bismarcka przekazało Kolumnę Bismarcka wraz z gruntem powiatowi głogowskiemu w roku 1909. Coroczne rozpalanie ognia, każdorazowo 01.04. w dniu urodzin Bismarcka, finansowane było z kapitału hrabiego von Schlabrendorf i Seppau w Seppau  (dzisiaj: Sławęcin, pow. nowosolski i Szczepów, pow. Głogowski) w wysokości 1.000 marek wraz z odsetkami. Z nadwyżki pieniędzy oraz z opłaty za wstęp (350 marek), jak również z darowizny właściciela majątku szlacheckiego Josepa z Leutbach (dzisiaj: Dankowice) w kwocie 108 marek, urządzono teren wokół Kolumny Bismarcka.

W 1938 wieża wraz z przyległą restauracją służyła jako schronienie dla prześladowanych przez nazistów żydów. Właściciel restauracji, niejaki Zander, którego żona była żydówką, udzielał żydowskim mieszkańcom schronienia. Jako szwajcarskiemu obywatelowi, naziści nie mogli oficjalnie zakazać obsługiwania klientów o narodowości żydowskiej.

Na początku 1945 roku dowództwo niemieckiej 72. Dywizji Piechoty rozkazało zniszczyć własny magazyn amunicji mieszczący się na wzgórzu. Nie zdołano jednak tego dokonać, ponieważ wzgórze zostało zdobyte przez wojska radzieckie, które 18.02.1945 rozpoczęły ostrzał Festung Glogau zdobytą niemiecką amunicją.

Wieżę po zajęciu wysadziły oddziały radzieckie.

W roku 2003 na wzgórzu znajdowały się jeszcze resztki fundamentu wieży.


Linki (byłe miejsce stania)

Google Maps

Google Earth

Zdjęcia resztek fundamentów w roku 2003

Zewnętzna galeria zdjęć Wieży Bismarcka w Głogowie


Źródła

- Seele, Sieglinde: Lexikon der Bismarck-Denkmäler, wyd. Imhof-Petersberg, 2005, str. 163
Seele, Sieglinde; Mannheim (archiwum Seele): BISMARCK-SÄULE von GLOGAU / Schlesien
von Bismarck, Valentin: Bismarck-Feuersäulen u. Türme (niepublikowany manuskrypt); nr 131 "Bismarck-Feuersäule bei Glogau", 1900 - 1915, 1937 (w archiwum Burschenschaft Alemannia, Bonn)
Zeitschrift des Bismarck-Bundes (czasopismo związkowe): 2. rocznik 1904 (nr 2, str. 3-4; nr 6, str. 2), 3. rocznik 1905 (nr 5, str. 7; nr 8, str. 10); 4. rocznik 1906 (nr 1, str. 13; nr 4, str. 58; nr 7/8, str.111; nr 12, str. 189); 7. rocznik 1909 (nr 1, str. 15/16; nr 5, str. 81-82, nr 11/12, str. 184-187)


Fotografie

- Jörg Bielefeld, Remscheid (motywy historyczne)


Tłumaczenie na język polski – Marek Mosoń, Wrocław