Update: 31.01.2013

Kolumna ogniowa na Owczej Górze
Wieża Bismarcka we Frankfurcie nad Odrą (obecnie w Słubicach)

Planowanie budowy

Troje studentów przebywających podczas wielkanocnych ferii w rodzinnym mieście, Frankfurcie nad Odrą, wraz z kilkoma „starszymi panami”, postanowiło 27.03.1899 przekazać na budowę Kolumny Bismarcka z góry opłacone składki, przeznaczone na planowany w dniu 01.04.1899 „Komers Bismarcka”. Zebrana kwota miała zostać przekazana tworzącemu się Komitetowi Kolumny Bismarcka.

Niebawem mieszkańcy Frankfurtu mogli zachwycać się planowanym projektem, zwłaszcza kupiec Michael Martin Lienau. Przeprowadzono pierwsze zbiórki datków.

Podczas pierwszego zebrania akademików oraz mieszkańców w dniu 14.04.1899 utworzono ścisły komitet do budowy Kolumny Bismarcka, który wystosował apel o zbiórkę datków na jej budowę. Przewodniczącym komitetu był emerytowany gen. dyw. ekscelencja von Schroetter.

Komitet wybrał do realizacji, uhonorowany przez studentów pierwszą nagrodą, projekt architekta Wilhelma Kreisa „Zmierzch Bogów”. Chociaż architekt Kreis został zaproszony do Frankfurtu, aby osobiście wyrazić swoje zdanie odnośnie planowanego miejsca budowy, jednak do jesieni 1899 żadna odpowiedź od niego nie nadeszła.

Dlatego też na początku roku 1900 komitet sam zdecydował się na położone na południe od miasta miejsce na Owczej Górze, 240 m od budynków gospodarczych owczarni. Miejsce to zostało wybrane, ponieważ wieża była dobrze widoczna z mostu na Odrze, droga do transportu materiałów budowlanych była dogodna oraz wystarczająco dużą odległość od lasu, aby podczas rozpaleniu ognia na kolumnie nie było zagrożenia pożarowego.

Z dzierżawcą placu budowy, panem Thiede-Rothvorwerk, ustalono, że na budowę wieży przekaże on komitetowi dwa morgi ziemi po cenie kosztów własnych w wysokości 12 marek dzierżawy rocznie. Miasto, jako właściciel terenu, zażądało od komitetu coroczną opłatę uznaniową w wysokości 1 marki. Prócz tego miasto pozwoliło komitetowi na wykopywanie granitowych głazów narzutowych z boosseńskiego (bożeńskiego) lasu (we wschodniej części Frankfurckiego Lasu Miejskiego).

W lutym 1900 ogłoszono przetarg na dostawę materiałów budowlanych. Zwózkę kamieni narzutowych rozpoczęto 20.04.1900.

Firma Franz Köhler wydała na rzecz Kolumny Bismarcka widokówkę z jej motywem w cenie 10 fenigów za sztukę.

Budowa wieży finansowana była z datków pochodzących z okolicy. Koszty budowy oszacowano na 11.000 marek.


Opis wieży

Wieża Bismarcka wzniesiona została jako kolumna ogniowa bez platformy widokowej. Wysokość kolumny wynosiła 15 m.

Budowlę postawiono na wystającym fundamencie o wymiarach 6,80 m x 6,80 m.

Na fundamencie wznosił się jednostopniowy kwadratowy cokół o długości boku 5,60 m x 5,60 m.

Na cokole spoczął trzon wieży zwężający się lekko ku górze.

Cztery krawędzie trzonu składały się z trzy czwarte kolumn, typowo, jak w projekcie „Zmierzch Bogów”, połączonych architrawem, nad którym znajdowała się kilkustopniowa nadbudowa.

Od strony miasta przymocowana została płyta z piaskowca z herbem Bismarcka i napisem (sentencja wyborcza Bismarcka)

in trinitate
robur

Do holu wewnątrz wieży prowadziły drzwi umiejscowione tyłu kolumny. Stąd do misy ogniowej prowadziły stopnie ze stali okrągłej. Wmurowana na stałe misa ogniowa z blachy kotłowej posiadała średnicę 2,40 m i wysokość 0,40 m. Dostarczyła ją bezpłatnie firma Gaul & Hoffmann.

Do rozpalenia ognia zużywano pół beczki smoły oraz 7 metrów przestrzennych drewna. Drewno układano w kwadratową pryzmę do wysokości 2 m i polewano smołą oraz naftą.


Historia wieży

W poniedziałęk, 01.04.1901 odbyło się uroczyste otwarcie Kolumny Bismarcka. O godz. 18:00 zebrały się w uroczystym pochodzie korporacje studenckie, stowarzyszenia, związkowcy, przedstawiciele władz i szkół oraz licznie zebrani mieszkańcy.

Po przybyciu na miejsce, proboszcz Schlegel wygłosił okolicznościowe przemówienie. Na zakończenie uroczystości otwarcia po raz pierwszy dokonano uroczystego rozpalenia stosu drewna na kolumnie.

Stowarzyszenie Bismarcka pod przewodnictwem ekscelencji Schroettera zostało utworzone 01.04.1905 i przejęło pieczę nad kolumną. Na dorocznym walnym zgromadzeniu stowarzyszenia, w marcu 1906, postanowiono, co pięć lat obchodzić wielką uroczystość z okazji urodzin Bismarcka.

W latach 1909 – 1915 oraz w roku 1924 ogień na kolumnie rozpalano każdorazowo 01.04. Prócz tego ogień rozpalano też w innym czasie.

Około 20.04.1945 wieża została wysadzona przypuszczalnie przez niemiecki Wehrmacht. Podstawą do wysadzenia było duże prawdopodobieństwo wykorzystania jej przez armię radziecką jako punktu orientacyjnego dla własnych systemów pozycyjnych.

W lipcu 1992 resztki kolumny można było odnaleźć w miejscu jej stania [Stele]. Również w lipcu 2008 na miejscu znajdowały się jeszcze resztki kamieni.


Linki (miejsce stania kolumny)

Google Maps

Google Earth


Źródła

- Seele, Sieglinde: Lexikon der Bismarck-Denkmäler, wyd. Imhof - Petersberg, 2005, str. 148-149
Seele, Sieglinde; Mannheim (archiwum Seele): BISMARCK-SÄULE von FRANKFURT a. O. / Brandenburg
von Bismarck, Valentin: Bismarck-Feuersäulen u. Türme (niepublikowany manuskrypt); nr 35 "Die Bismarck-Feuersäule zu Frankfurt-Oder", 1900 - 1915, 1937 (w archiwum Burschenschaft Alemannia, Bonn)
Zeitschrift des Bismarck-Bundes (czasopismo związkowe): 4. rocznik 1906 (nr 4, str. 62);12. rocznik 1914 (nr 3, str. 35)
Ehrhardt, Max: Bismarck im Denkmal des In- und Auslandes, wyd. przez Thüringische Verlags-Anstalt Eisenach-Lipsk, 1903, "Die Bismarck-Säule (architekt Kreis) zu Frankfurt a. O."


Zdjęcia

Ralf Löhder, Eisenhüttenstadt (lipiec 2008)


Tłumaczenie na język polski – Marek Mosoń, Wrocław


Foto ehemaliger Standort Bismarckturm Frankfurt/Oder Juli 2008, Foto Ralf Löhder
Foto ehemaliger Standort Bismarckturm Frankfurt/Oder Juli 2008, Foto Ralf Löhder