Update: 07.02.2013

Wieża Marchii Wschodniej
Wieża Bismarcka w Złotowie 

Planowanie budowy

Budowę tej wieży Bismarcka zainicjował inspektor szkolny Bennewitz ze Złotowa w dniu 16.12.1905, podczas komersu Bismarcka. W czasie zabawy zebrano spontanicznie na cel budowy 600 marek.

Grupa Wschodnia Marchii Wschodniej Złotów pod przewodnictwem inspektora powiatowego Meske kontynuowała ten plan. Materiały budowlane ufundowało wielu właścicieli ziemskich.

Właściciel majątku ziemskiego Barts z Błękitu przekazał nieodpłatnie do dyspozycji Wzgórze Wisielców (127 m n.p.m.), którego był właścicielem. W 1906 roku wzgórze to przemianowano na Wzgórze Bismarcka.

Radca budowlany Fust z Chojnic zaprojektował tę wieżę jako wieżę widokową bez misy ogniowej.

Rada powiatowa uchwaliła w 1907 roku subwencję w wysokości 1.500 marek na budowę wieży.

Na początku kwietnia 1908 zgromadzony fundusz wynosił ok. 4.000 marek. Przed rozpoczęciem budowy zgromadzono na placu budowy 90 m³ granitu.

Koszty budowy wyniosły łącznie 5.450 marek.


Prace budowlane

Kamień węgielny pod budowę wieży położono 05.04.1908. Podczas tej uroczystości udział wzięła spora ilość mieszkańców miasta. Nadleśniczy Rubach wygłosił przemówienie.

Budowniczym wieży został Max Radke ze Złotowa.

Do budowy wieży użyto porfirowego kamienia łamanego. Wnętrze wieży wykonane zostało z cegieł.


Opis wieży

Wysoka na 15 m wieża widokowa z misą ogniową zbudowana została na fundamencie o rzucie kwadratu 6,50 m x 6,50 m.

Budowlę otaczał mur obwodowy wykonany z porfirowego kamienia łamanego. Kilka stopni schodów prowadziło do dębowych, 8-centymetrowych drzwi wejściowych. Przez wejście dostać się można było do krętych schodów betonowych, prowadzących do pierwszej platformy widokowej (3 okna widokowe w każdym kierunku).

Stąd na górną platformę widokową z balustradą prowadziły schody z okrągłego pręta żelaznego. Wejście zamykane było opuszczanymi metalowymi drzwiami (tzw. pruska pokrywa ochronna).

Platforma wyposażona była w balustradę ochronną z okrągłego pręta stalowego i piorunochron.

Kosz kratowy służył do rozpalania ognia.


Historia wieży

Podczas otwarcia wieży w dniu 21.06.1908 odbył się uroczysty pochód, w którym wzięło udział m.in. 17 związków wojennych i innych stowarzyszeń.

01.04.1911 Grupa Wschodnia Złotów Wschodniej Marchii zorganizowała pochód z pochodniami do Wieży Bismarcka. Na wieży wzniecono ogień.

Do końca 1944 roku każdorazowo w dniu 21 czerwca przeprowadzano uroczystości związane z przesileniem letnim. Jednak budowla już przed 1945 rokiem była niedostępna dla publiczności.

W 1945 roku, po zajęciu Złotowa przez Polaków i Rosjan, zamek drzwi został podziurawiony pociskami a drzwi wyrwane. W pierwszych latach po wojnie wieża została uszkodzona przez wandali, szczególnie górna platforma.

Decyzją władz miasta wieżę ostatecznie wysadzono w roku 1968.

Do roku 1990 na Wzgórzu Wisielców eksploatowano piasek. W 1992 roku można było jeszcze odnaleźć kamienne pozostałości po wieży.

Dzisiaj góra ta zwana jest Górą Wilhelma.


Linki

Google Maps

Google Earth


Żródła

- Seele, Sieglinde: Lexikon der Bismarck-Denkmäler, wyd. Imhof Petersberg, 2005, str. 143
- Seele, Sieglinde, Mannheim (archiwum Seele): BISMARCK-TURM von FLATOW/Westpreußen
- von Bismarck, Valentin: Bismarck-Feuersäulen u. Türme (niepublikowany rękopis); nr 149 "Bismarck-Feuersäule zu Flatow-Westpr.", 1900 - 1915, 1937 (Archiwum Burszostwa Alemannia, Bonn)
- Zeitschrift des Bismarck-Bundes: 2. rocznik 1904 (nr 9, str. 2); 3. rocznik 1905 (nr 2, str. 6); 4. rocznik 1906 (nr 7/8, str 113); 5. rocznik 1907 (nr 5, str. 71), 6. rocznik 1908 (nr 5, str. 79/80, nr 7, str. 111)
- Goerke, Otto: Der Kreis Flatow, 1918, str. 24, 26, 433 (przedruk Gifhorn, 1981)
- Mosoń, Marek: informacje z dnia 13.09.2002, po porozumieniu się z  dyrektorem Muzeum Ziemi Złotowskiej, panią Malgorzatą Chołodowską


Tłumaczenie na język polski – Marek Mosoń , Wrocław