Update: 18.08.2016

"Duma krajobrazu"
Wieża Bismarcka w Elblągu

Uwaga wstępna

Ta Wieża Bismarcka jest jedną z 13 drewnianych wież widokowych, z której żadna już nie istnieje.
Pomimo intensywnych starań nie udało się do tej pory znaleźć żadnego zdjęcia wieży.


Planowanie budowy i prace budowlane

„Wierni Elblągowi” pod przewodnictwem kapitana Netke planowali w roku 1904 wybudować w Elblągu masywną Wieżę Bismarcka.

Na miejsce budowy rozważano „Gęsią Górę, Stagniewskie Wzgórza (Bażantarnię) oraz Winnicę.

W kolejnych latach nie osiągnięto porozumienia, co do lokalizacji budowy.

Hermann Schröter, właściciel mleczarni z Winnicy koło Stagniewa, kazał wybudować na górze, zwanej „Widok Stagniewa”, drewnianą wieżę, która miała być prekursorem planowanej masywnej Wieży Bismarcka. Tą drewnianą wieżę także nazwano Wieżą Bismarcka. W kolejnych latach po wybudowaniu wieży, wzgórze przemianowano na „Wzgórze Bismarcka” („Bismarck Höhe”).

Tuż obok budowli posadzono dąb.

Odnośnie finansowania budowy masywnej wieży, w „Elbląskiej Gazecie” ukazała się propozycja, aby nie podjęte „pieniądze z kwaterunku” przeznaczyć na planowaną Wieżę Bismarcka. Zbiórka pieniędzy w pierwszych latach była bardzo słaba.

W roku 1908 utworzono stowarzyszenie „Wieża Bismarcka” pod przewodnictwem dr. nauk med. Keina. „Wierni Elblągowi“ przekazali stowarzyszeniu zebraną sumę w wysokości 2.500 marek na budowę wieży.

Do roku 1909 fundusz budowy zwiększył się do kwoty 3.500 marek. Potrzebna kwota na budowę wieży szacowana była na około 20.000 marek.

Do roku 1909 w dalszym ciągu nie było decyzji odnośnie lokalizacji, chociaż właściciel wzgórza „Thumberg” (obecnie „Góra Chrobrego”) bezpłatnie przekazał plac budowy. Z powodu braku decyzji właściciel wycofał swą darmową ofertę i zażądał 50.000 marek za parcelę. Stowarzyszenie rozważyło zatem pod budowę pasmo wzgórz na terenie elbląskiego lasu – parku zwanego „Bażantarnią” („Vogelsang”, dosł. „Ptasi śpiew”).

W roku 1912 przekazano stowarzyszeniu plac budowy na „Gęsiej Górze”, która krótko przedtem stała się własnością miasta.


Opis wieży

Jak dotąd nic nie wiadomo o wyglądzie tej 12-metrowej drewnianej wieży widokowej bez instalacji ogniowej [poszukiwane zdjęcia!].


Do wieży przymocowana została tablica z okolicznościowym wierszem:

"So hoch und stark wie Bismarck stand
In Deutschlands Kampf und Sturm
So überrag` einst Stadt und Land
Allhier der Bismarckturm
Was jetzt der Wanderer hier erschaut,
Von Schröters Hand - in Holz,
Werd höher baldigst aufgebaut
In Stein - der Landschaft Stolz!
Tragt euer Scherflein all` heran
Solch deutschem Werke wert!
Sich selbst ehrt jeder deutsche Mann,
Der Deutschlands Bismarck ehrt!"


Historia wieży

Drewnianą Wieżę Bismarcka zburzono pomiędzy rokiem 1943 a 1946. Podczas poszukiwań miejsca stania wieży w roku 1993 nie natrafiono na pozostałości po niej [Seele].

Planowana budowa masywnej Wieży Bismarcka nie doszła do skutku.

W październiku 2015 w miejscu, gdzie kiedyś stała wieża, prócz małego wzniesienia nic nie znaleziono (patrz zdjęcia Ralfa Männchena poniżej).


Linki (miejsce stania tymczasowej drewnianej wieży)

Google Maps

Google Earth


Źródła

- Seele, Sieglinde: Lexikon der Bismarck-Denkmäler, wyd. Imhof Petersberg, 2005, str. 127
Seele, Sieglinde; Mannheim (archiwum Seele): BISMARCK-TURM von ELBING / Westpreußen
Zeitschrift des Bismarck-Bundes: 2. rocznik 1904 (nr 6, str. 2; nr 11/12, str. 10); 3. rocznik 1905 (nr 2, str. 4/5, nr 5, str. 7; nr 8, str. 10), 6. rocznik 1908 (nr 7, str. 111), 7. rocznik 1909 (nr 6, str. 95); 8. rocznik 1910 (nr 4, str. 62)


Zdjęcia

- Ralph Männchen, Drezno (2015)


Tłumaczenie na język polski – Marek Mosoń, Wrocław