Update: 17.07.2012

Trójwymiarowa kolumna herbowa
Wieża Bismarcka w Międzychodzie

Planowanie budowy

Budowa tej kolumny ogniowej została zainicjowana w dniu 01.01.1899 przez Karla Riecka, przewodniczącego miejscowego stowarzyszenia Bismarcka i Królewskiego Architekta Budownictwa Powiatowego w Międzychodzie.

Skutkiem tego było utworzenie Komitetu Budowy Kolumny Bismarcka.

Ze względu na wysokie koszty realizacji projektu „Zmierzch Bogów” architekta Wilhelma Kreisa, Królewski Architekt Budownictwa Powiatowego Rieck zaproponował własny projekt, odpowiedni dla Międzychodu.

Na miejsce budowy komitet wybrał pasmo wzgórz powyżej dworca kolejowego, opadające stromo do doliny Warty. Plac budowy wynosił 1 morgę, przewidziano na nim zieleniec.

Budowę kolumny sfinansowano z datków mieszkańców Międzychodu, liczącego wówczas 3000 mieszkańców, 15 okolicznych gmin, oraz „większych posiadłości”. Koszt budowy wyniósł 7.600 marek. Głazy do budowy dostarczono nieodpłatnie. Również prace murarskie wykonano bezpłatnie.


Prace budowlane

Kamień węgielny został położony 17.09.1899.

Do budowy wykorzystano głazy granitowe z Międzychodu i okolic. Wykonawcą budowy był mistrz murarski Hoene z Międzychodu.

Uroczyste otwarcie wieży odbyło się 14.10.1900.


Opis wieży

Wysoka na 15,5 m Wieża Bismarcka wykonana została jako kolumna ogniowa bez platformy widokowej. Średnica kolumny u jej podstawy wynosiła 5,5 m.

Architektoniczna forma tej budowli (trzy połączone kolumny) odpowiada trójwymiarowej formie herbu Bismarcka (w rzucie poziomym).

Na jednej z kolumn przymocowano herb Bismarcka w brązie z inskrypcją „IN TRINITATE ROBUR”. Herb wykonała firma braci Schneider z Międzychodu.

Granitowe, prostokątne schody wieży stykały się ze sobą ostro gładką spoiną wsporną i spoiną pionową.

Wieża zwieńczona została misą ogniową. Dostać się do niej było można masywnymi schodami w szybie oraz stopniami ze stali okrągłej.

Osadzona na trzech dźwigarach misa ogniowa o średnicy 3,2 m i grubości 4-5 mm wykonana była z miedzi. Misa była ażurowa i wyposażona powyżej wycięcia w nasadkę przypominającą komin, służącą do zasilania misy oraz doprowadzenia powietrza. Koszt misy wyniósł 2000 marek.

Do podtrzymania ognia używano drewna, smoły i nafty. Wysokość płomienia osiągała 6-8 m.


Historia wieży

19.03.1903 kolumna była jeszcze własnością Komitetu Bismarcka i miała zostać przekazana na własność miastu Międzychód wówczas, gdy tylko komitet byłby w stanie opłacić coroczne wzniecanie ognia na kolumnie z odsetek od własnego kapitału.

Pierwszego rozpalenia ognia na kolumnie dokonano 02.09.1904.

W czasie I. wojny światowej, miedzianą misę ogniową zastąpiono żelaznym rusztem i przekazano w darze na cele wojenne. Nowe palenisko ozdobione było szeroką krawędzią i żelaznymi krzyżami.

Kolumna w Międzychodzie została rozebrana w roku 1937 z inicjatywy dyrektora tamtejszego gimnazjum, Wiesława Sautera. Herb Bismarcka został uprzednio zdjęty i przetopiony.

Fundament kolumny zachował się częściowo do dnia dzisiejszego i znajduje się na terenie prywatnej posesji przy ul. Cmentarnej 2. Obok miejsca stania kolumny rośnie dąb, który posadzono po jej zburzeniu na pamiątkę Kolumny Bismarcka.


Linki

Google Maps (miejsce stania Kolumny Bismarcka)

Google Earth (miejsce stania Kolumny Bismarcka)


Źródła

- Seele, Sieglinde: Lexikon der Bismarck-Denkmäler, wyd. Imhof Petersberg, 2005, str. 66
- Seele, Sieglinde, Mannheim (archiwum Seele): BISMARCK-TURM von BIRNBAUM/Posen
- von Bismarck, Valentin: Bismarck-Feuersäulen u. Türme (niepublikowany rękopis); nr 29 "Bismarck-Feuersäule zu Birnbaum", 1900 - 1915, 1937 (Archiwum Burszostwa Alemannia, Bonn)
- Czasopismo Związku Bismarcka: 2. rocznik, 1904 (nr 11/12, str. 11); 5. rocznik,1907 (załącznik: „Die Bismarck-Feuersäule“)
- Ehrhardt, Max: Bismarck im Denkmal des In- und Auslandes, Thüringische Verlags-Anstalt Eisenach-Leipzig, 1903, nr 9 "Die Bismarck-Säule in Birnbaum a.d. Warthe"
- Centralblatt der Bauverwaltung, nr 64 z dnia 10.08.1901, str. 393
- Dr Dyroff, Stefan: wskazówki przez e-mail (2002).


Tłumaczenie na język polski - Marek Mosoń , Wrocław


Resztki fundamentów Kolumny Bismarcka (ul. Cmentarna 2, Międzychód). Foto Marek Mosoń , październik 2007.

Dworzec kolejowy w Międzychodzie. Strzałka wskazuje dąb obok miejsca stania Kolumny Bismarcka. Foto Marek Mosoń , październik 2007.