Update: 13.06.2013

Mit Bismarcka
Kult wokół kanclerza Rzeszy

Książę Otto von Bismarck zmarł 30. 07. 1898r. w Friedrichsruh koło Hamburga w wieku 83 lat. Długoletni kanclerz Rzeszy już za życia otoczony był narodowym kultem jednostki.

Jako pruski premier, kanclerz [!] Północnoniemieckiego Związku i jako pierwszy kanclerz utworzonej w 1871 Rzeszy Niemieckiej, stworzył podstawy państwa narodowego, system ubezpieczeń społecznych i utrzymał pokój w Europie dzięki wielorakim układom strategicznym.

Jego sukcesy, przede wszystkim na arenie międzynarodowej, zostały przyćmione polityką wewnętrzną. Należy tu wspomnieć choćby o odrzuconej przez niego w roku 1878 ustawie socjalistów, która dawała władzom możliwość ograniczenia prawa socjaldemokratom przez zakaz zgromadzeń, rekwizycję, materiałów drukarskich itd. Ponieważ chciał zdecydowanie oddzielić zadania państwa od kościoła, doprowadził, za pomocą wydanych ustaw i dekretów, do długotrwałej „walki kultur” („Kulturkampf”) przeciw kościołowi katolickiemu. Ta porażka w polityce wewnętrznej pozostała na dalszym planie i nie miała większego znaczenia dla rozpoczynającego się kultu Bismarcka, szczególnie wśród mieszczaństwa.

Po usunięciu z urzędu, w roku 1890, przez imperialistycznego cesarza Wilhelma II., którego polityczny kurs przyczynił się także do rozpoczęcia 1. wojny światowej, zaczęto myśleć o człowieku, który był odpowiedzialny za zjednoczenie północnoniemieckich i południowoniemieckich państw, kowalu i budowniczym Rzeszy Niemieckiej, o księciu Ottonie Bismarcku! W dniu 80. urodzin Bismarcka, w 1895r., nadano mu 378 tytułów honorowego obywatelstwa. Po jego śmierci, kult przybrał rozmiary kultu religijnego (...).

W wyniku tego w Rzeszy Niemieckiej zaczął się rozkwit pomników. Mianem Bismarcka nazywane były nie tylko pomniki (550), wieże (240), studnie i kamienie, lecz także całe miejscowości (Obershütte / Chorzów Batory na Górnym Śląsku), części miejscowości (Gelsenkirchen-Bismarck) i całe archipelagi w niemieckich koloniach (Archipelag Bismarcka, dzisiaj Papua-Nowa Gwinea). W górach Harz znajduje się tunel Bismarcka, są też wzgórza Bismarcka, skały Bismarcka, kopalnie Bismarcka itd.

Również kultowi Bismarcka nie uchroniły się inne sfery np. artykuły spożywcze i używki (śledzie Bismarcka, cygara Bismarcka, jabłka Bismarcka, ogórki Bismarcka, rolada biszkoptowa), natura (słoneczniki Bismarcka, dąb Bismarcka, lipa Bismarcka).

Utworzono również ponad 300 związków / stowarzyszeń Bismarcka, które inicjowały wznoszenie pomników i wież Bismarcka. Projekty te były finansowane dzięki darowiznom oraz zbiórkom pieniędzy podczas uroczystości i imprez. Z planowanych ponad 400 wież Bismarcka, z powodu wybuchu 1. wojny światowej, zrealizowano „tylko” 240 wież.


Tłumaczenie na język polski – Marek Mosoń, Wrocław